Tyrrheense Zee
Sardinië
Meer geitenpad dan jachthaven.
Dit is Sardinië
Een eiland dat zijn kustlijn niet nodig heeft om indruk te maken.
Sardinië heeft een ruig binnenland dat weinig opheeft met de glamour van zijn eigen kustlijn.
Wie aan Sardinië denkt, ziet meestal dezelfde beelden: turkooizen baaien, witte jachten voor de kust van Porto Cervo, terrasjes met uitzicht op de Costa Smeralda. Dat beeld klopt, ergens langs een klein stuk noordoostkust. Maar het grootste deel van Sardinië ligt daar niet. Het ligt landinwaarts, in de Barbagia, waar granieten bergen overgaan in eikenbossen en dorpen als Orgosolo en Mamoiada hun eigen tempo hebben gehouden.
Daar beginnen wij liever. Een route door Sardinië die de kust niet overslaat, maar die haar ook niet als enige reden ziet om te komen, met tijd voor het binnenland, voor herders die nog steeds met hun kudde verhuizen, voor een keuken die verder gaat dan vis en witte wijn.
De regio's
Vijf gezichten, en niet één ervan is een strandbar.
Vijf stukken Sardinië die weinig met elkaar gemeen hebben, behalve dat geen ervan op de ansichtkaarten staat die je al kent.
Centraal binnenland, rond Nuoro
Barbagia
Het historische hart van het eiland: granieten bergen, eikenbossen en dorpen die nooit echt veroverd zijn: niet door de Romeinen, niet door het toerisme. Orgosolo staat vol muurschilderingen met een politieke geschiedenis, Mamoiada bewaart de Mamuthones-maskers voor het carnaval.
Oostkust, onder Baunei
Golfo di Orosei en het Supramonte
Een kustlijn die alleen vanaf zee of te voet bereikbaar is: kalkstenen kliffen, verborgen baaien als Cala Goloritzé, en canyons als de Gola su Gorropu, een van de diepste kloven van Europa. Geen weg loopt hier langs de kust.
West-kust, bij Oristano
Sinis-schiereiland
Vlak, winderig, met flamingo's in de lagunes en het Romeinse Tharros aan zee. Het zand van Is Arutas bestaat uit kleine kwartskorrels in plaats van gewone zandkorrels, een strand zonder handdoekenrij.
Zuidwesten
Sulcis-Iglesiente
Een mijnbouwverleden dat je nog overal ziet: verlaten schachten bij Porto Flavia en de Grotte di Nebida, hoog boven een zee die dieper blauw is dan verderop op het eiland. Minder bekend, en daardoor stiller.
Noordoosten, landinwaarts van de Costa Smeralda
Gallura-binnenland
Dezelfde streek als de jachthavens, maar dan tien kilometer landinwaarts: kurkeikenbossen, granieten rotsformaties bij Aggius, en wijngaarden waar Vermentino groeit zonder dat er een strandtent in de buurt staat.
Het binnenland leeft
Waar de maskers van Mamoiada nog gedragen worden, niet nagespeeld.
Ogliastra, de streek rond het Supramonte-gebergte, is een van de weinige Blue Zones ter wereld, gebieden met een opvallend hoog aantal honderdjarigen. Onderzoekers wijzen op een combinatie van factoren: een landschap dat dagelijkse beweging afdwingt, een dieet van pecorino, gerstebrood en Cannonau-wijn, en een sociale structuur waarin ouderen deel blijven uitmaken van het dorpsleven.
Die manier van leven is geen openluchtmuseum. In Mamoiada dragen mannen tijdens het carnaval nog steeds de zwarte houten Mamuthones-maskers, een traditie ouder dan de kerk die er middenin staat. In Oristano galoppeert de Sartiglia elk jaar door de straten. Wij plannen daar liever omheen dan eromheen. Een bezoek op de juiste dag is iets anders dan een voorstelling die voor toeristen wordt herhaald.
Sardinië toont zich niet.
Je moet er naar binnen lopen.
Natuur en wildernis
Griffoenen boven Bosa, wilde paarden op de Giara.
Griffoengieren bij Bosa
Een van de laatste grote kolonies van Europa broedt op de kliffen tussen Bosa en Alghero. Vanaf een boot zie je ze cirkelen boven de zee, iets wat elders op het continent nauwelijks nog voorkomt.
Wilde paarden op de Giara
Op het basaltplateau van Giara di Gesturi loopt een van de laatste vrij levende paardenpopulaties van Europa, klein van stuk, ongetemd, al eeuwenlang. In de regenperiode vullen tijdelijke poelen, de 'pauli', het plateau.
De kloof van Gorropu
Tussen loodrechte kalksteenwanden van meer dan 400 meter hoog slingert een van de diepste kloven van Europa. Je daalt af te voet, langs een pad waar tot voor kort alleen herders en klimmers kwamen.
Su Nuraxi, Barumini: de grootste nuraghe van het eiland, meer dan 3.000 jaar oud en nog altijd half onontgonnen.
Wat je hier kunt doen
Geen dagprogramma, wel een aantal manieren om het eiland te lezen.
Dit zijn geen uitstappen die je aftikt. Het zijn ingangen tot een eiland dat zich niet in één ritme laat vangen.
Per boot naar de verborgen baaien
De kustlijn van het Golfo di Orosei is vanaf het water een ander verhaal: baaien als Cala Luna en Cala Mariolu, alleen bereikbaar over zee of via een lange tocht te voet.
Wandelen in het Supramonte
Paden die eeuwenlang door herders zijn uitgesleten, nu ook begaanbaar voor wie geen herder is, van korte routes tot het meerdaagse Selvaggio Blu, een van de zwaarste trektochten van Europa.
Proeven in een agriturismo
Bij een familie die haar eigen schapen melkt en haar eigen Cannonau perst, eet je anders dan in een restaurant. Vaak is er geen menu. Er is wat er die dag is.
Tussen de nuraghi
Meer dan 7.000 van deze prehistorische torens liggen verspreid over het eiland, van goed onderhouden sites als Su Nuraxi tot ruïnes waar je in je eentje loopt, zonder hek of ticketbalie.
Duiken zonder wachtrij
Rond Capo Caccia en het Golfo di Orosei is het water helder genoeg om zonder duikschool te snorkelen, en stil genoeg om geen tweede boot in beeld te hebben.
Wat we uiteindelijk voorstellen, hangt af van wat je zoekt, niet van een vaste lijst.
Verder kijken dan de highlights
Waarom we Sardinië anders bekijken
Het seizoen is langer dan de zomer Wie alleen aan juli en augustus denkt, mist het beste wandelweer en de rustigste kust. Wij plannen liever in mei of oktober.
De keuken stopt niet bij vis Het binnenland eet vlees, wild zwijn, pecorino en gerstebrood, een keuken die met de kust weinig te maken heeft, en minstens zo de moeite waard is.
Rust is geen toeval Buiten de Costa Smeralda in juli is Sardinië een van de stillere eilanden van het Middellandse Zeegebied. Dat plannen we mee, niet als bijkomstigheid.
Onze lokale expert kent de herders Niet de resortmanagers. De mensen die weten welk pad vandaag begaanbaar is en welke agriturismo vanavond kookt.
Wanneer reis je?
Wanneer naar Sardinië
De kust is van juni tot september op zijn drukst en warmst, mooi water, maar ook een volle Costa Smeralda. Voor het binnenland is dat net de minder aangename periode: te heet om lang te wandelen.
Mei, juni, september en oktober geven het beste van twee werelden: warm genoeg voor de zee, koel genoeg voor het Supramonte. De winter is stil en groen, maar veel agriturismo's en kleinere routes liggen dan even stil.
Jan
Feb
Mrt
Apr
Mei
Jun
Jul
Aug
Sep
Okt
Nov
Dec
Top: aangenaam voor zowel kust als binnenland, zonder de drukte van hartje zomer.
Goed: prettig wandelweer, de zee kan nog fris zijn.
Matig: heel warm en druk aan de kust, of nat en stil in het binnenland.
Goed om te weten
Praktisch, zonder ruis.
Een paar dingen die het plannen makkelijker maken.
- Bereikbaarheid
- Rechtstreekse vluchten vanuit België naar Cagliari, Olbia of Alghero, vooral in het zomerhalfjaar. Buiten het seizoen gaat het vaak via Rome of Milaan.
- Documenten
- Een geldige identiteitskaart volstaat voor EU-burgers.
- Gezondheid
- Geen bijzondere vaccinaties nodig; een Europese ziekteverzekeringskaart geeft voldoende basisdekking.
- Verplaatsen
- Een huurwagen is zo goed als noodzakelijk zodra het binnenland op het programma staat. Bergwegen zijn smal en bochtig, reken op een trager tempo dan de afstand op de kaart doet vermoeden.
- Taal
- Italiaans overal, Sardijns (Sardu) leeft sterk in het binnenland, Engels is buiten de grote kustplaatsen niet vanzelfsprekend.
Veelgestelde vragen
Is Sardinië alleen een zomerbestemming?
Nee. Voor wandelen en het binnenland zijn mei-juni en september-oktober vaak aangenamer dan het hoogseizoen.
Heb je een auto nodig?
Voor de kust alleen niet per se, maar zodra het binnenland op het programma staat wel. Het openbaar vervoer buiten de steden is beperkt.
Is het eiland net zo druk als de Costa Smeralda doet vermoeden?
Die drukte concentreert zich op een klein stuk noordoostkust, vooral in juli en augustus. De rest van het eiland is opvallend rustig, het hele jaar door.
Kun je kust en binnenland combineren?
Dat is meestal net het uitgangspunt: een paar dagen aan zee, een paar dagen in de bergen, zonder dat het aanvoelt als twee aparte reizen.
Of misschien juist dit
Andere bestemmingen
Nog aan het wikken? Dat hoeft geen probleem te zijn. Vaak wordt in het gesprek pas duidelijk welk land het wordt.
Centrale Balkan
Servië
Een land dat zichzelf niet verkoopt aan bezoekers, met een gastvrijheid die ongefilterd is en een nachtleven dat zijn reputatie waarmaakt.
Karpaten
Slowakije
Bergen, burchten en houten dorpen die schuilgaan in de schaduw van Tsjechië.
Alpen-Adriaregio
Slovenië
Alpen, karstgrotten en een reepje kust liggen er op een paar uur van elkaar, in een land dat niets overdrijft.
De volgende stap
Hoe wil jij Sardinië zien?
Vertel ons of het je om de bergen gaat, de keuken, de rust of alle drie tegelijk. Wij stippelen een route uit die niet in elke reisgids staat.